Site Wim van Oel

De Stevin 73 was een zelfheffend werkeiland, wat inhield dat de vier poten op de hoeken van het eiland gezamenlijk of onafhankelijk van elkaar door middel van een hydraulisch systeem konden stijgen of zakken. Hierdoor was het mogelijk dat het platform zich boven het water oppervlak kon heffen, zodat golven en getijen niet van invloed waren op de werkzaamheden. Door het onafhankelijke hefsysteem kon het platform ook op enigzins schuine bodems horizontaal gemanoeuvreerd worden. Op het hefeiland was een Manitowoc 4100 Ringer kraan gemonteerd, maar afhankelijk van de werkzaamheden, werd regelmatig ook nog een mobiele kraan op hwt dek geplaatst.
Het hefeiland is gebouwd in 1973 door IHC – Holland en de aanleiding tot de bouw was, dat in het kader van het Deltaplan, de Oosterschelde in eerste instantie definitief afgesloten zou gaan worden. Ter voorbereiding van het afsluiten van de Oosterschelde, in de eerste helft van de zeventiger jaren, maakte de Deltadienst plannen voor de bouw van drie enorme kabelbanen in de drie sluitgaten Hammen, Schaar van Roggeplaat en de Roompot. Aan deze kabelbanen moesten dan bakken komen te hangen gevuld met steen, deze bakken moesten de steen in de Oosterschelde storten. Voor de ondersteuning van deze kabelbanen werd gekozen voor stalen buizen. Deze Mannesmann buizen varieerden in lengte van 35 tot 50 meter, met een doorsnede van 3 tot 4,5 meter en een wanddikte van 9 centimeter. Om deze gigantisch buizen de grond in te krijgen werd speciaal hiervoor de Stevin 73 ontworpen en gebouwd. Aan boord kwam een heistelling met een gewicht van 50 ton voor de heiwerkzaamheden. De eerste buizen zijn ook daadwerkelijk geheid. Ondertussen werd door niet aflatende politieke druk de totale afsluiting van de Oosterschelde omgezet naar een gedeeltelijke afsluiting en derhalve kwam het maken van een kabelbaan te vervallen.

Op het werk, of op haar reis ernaar toe, is voor de kust van een Afrikaans land de Stevin 73 door een storm zwaar beschadigd en is later in Rotterdam gerepareerd. Hierbij werden o.a. de spudpalen verlengd en de accommodatie vergroot en aangepast. De Stevin 73 is hierna nog verschillende jaren met succes op diverse projecten ingezet.

In 198.? werd ik gevraagd naar de Stevin 73 te gaan om een elektrische storing aan één van de ingehuurde generatoren te verhelpen. Ik was al een aantal keren eerder aan boord geweest en vond het altijd prachtig om de sfeer mee te maken van een bijzonder werk. Vakmensen die met hun beroep bezig zijn, vooral dat specialistisch werk is altijd boeiend om te zien, voor mij althans. De Stevin 73 was bezig met reparatie werkzaamheden aan een bestaande jetty in de Humber River bij de Engelse havenplaats Immingham. Hiervoor moest op bestaande stalen palen een nieuw betonnen prefab dekplaat van ongeveer 200 ton geplaatst worden. Omdat het plaatsen van een dergelijk zwaar gevaarte nogal een secuur en interessant werkje was, waren praktisch alle mensen aan boord van de Stevin 73 op het dek komen kijken. Ik besloot om dit gebeuren ook maar te bekijken, de reparatie van de generator kon later wel even wachten. De Manitowoc had de betonnen dekplaat in de takels hangen en één van de mensen was op de dekplaat gestapt om de kraanmachinist aanwijzingen te kunnen geven.

Langzaam zwaaide de kraan richting de bestaande palen toen ik een kleine beweging van het dek voelde. Ik dacht dat Arie (de machinist van de Stevin 73) zal wel de spudpalen ietsjes aan het bijstellen zijn om het hefeiland weer precies horizontaal te krijgen. Het zou kunnen zijn dat door het gewicht aan één kant van het platform die spudpalen iets de bodem waren ingezakt. Maar Arie was niets aan het bijstellen, want toen ik om me heen keek zag ik Arie ook op het dek staan kijken. De bewegingen gingen steeds sneller en wel alleen die kant op waar het betonnen blok hing. De man op de betonnen dekplaat schreeuwde tegen de machinist dat hij het blok niet moest laten zakken omdat het nog niet op de goede plaats was. De machinist liet het blok helemaal niet zakken en schreeuwde dat kwaad terug. Het blok bleef echter maar zakken en de kraanmachinist probeerde uit alle macht om het weer op te hijsen. Het vervolg ging toen in een stroomversnelling, het platform ging steeds meer hellen en langzamerhand begonnen gasflessen naar de rand van het platform te schuiven en schoten over de rand. Ik zag Arie naar zijn bedieningslessenaar sprinten om te proberen met de spudpalen het platform weer horizontaal te krijgen, maar ook dat hielp niet.

De kraanmachinist liet nu het blok zeer snel zakken om hiermee het hefeiland te ontlasten en te proberen het overhellen te stoppen. Tot overmaat van ramp was de man op de betonnen dekplaat met zijn voeten tussen het bovenstekende betonijzer gaan staan en kon in eerste instantie niet loskomen om een veilig heenkomen te zoeken. Het werd al snel een gevaarlijke situatie op de Stevin 73, lasmachines, gasflessen, hulpconstructies, alle dingen die niet vastgelast of vastgesjord aan dek waren, vlogen links en rechts langs je heen de Humber in. Wij gingen achter de accommodatie staan om niet het risico te lopen mee de diepte ingesleurd te worden. Het blok beton schoot met geweld de diepte in, gelukkig had de man op het blok zich op tijd los kunnen maken en was de kant op gevlucht. De twee gigantische masten van de Manitowoc knikte als luciferhoutjes, vouwde dubbel en kwamen gedeeltelijk tegen de zijkant van het platform terecht.

Je zag de mensen aan boord twijfelen en ikzelf ook, wat zal ik doen, wachten en kijken hoe het afloopt of nu al overboord springen de Humber in. De Humber is een zeer snel stromende rivier en er is van overheidswege de bepaling dat tijdens werkzaamheden op de rivier altijd een bootje rond het werk moest varen om bij een calamiteit direct in aktie te kunnen komen. Eén van de mannen aan boord (een Engelse krant had het over 3) bedacht zich niet langer en sprong overboord en ik zag dat hij direct werd opgepikt. Ik besloot nog even te wachten maar stond wel tegen de reling, klaar om te springen, om niet af te wachten of de Stevin 73 misschien compleet kapseisde met de mogelijkheid verstrikt te raken, alles spookt op dat moment door je heen.

Toen kwam aan het overhellen plotseling een eind, later bleek dat het hefeiland op de oude palen van de jetty terecht gekomen was en niet verder kon omvallen. Het was nu zaak om met z’n allen van boord te gaan en hoe gek het ook klinkt, we gingen van boord op dezelfde manier zoals we normaal ook aan- en van boord gingen namelijk via het bootsmansstoeltje dat nu ook nog normaal werkte.

Wat was nu de oorzaak van dit ongeluk. De officiele lezing heb ik nooit gehoord, verzekerings maatschappijen zijn er jaren mee bezig geweest. Ikzelf ben van de civiele afdeling overgeplaatst naar de materieeldienst van Volker Stevin en heb er niet veel meer over vernomen.
Eén van de theorieën was, wat ik later hoorde, dat de Stevin 73 toen het zijn spudpalen liet zakken om het platform boven de rivier te tillen, er één van in een oud gat terecht was gekomen. Deze gaten waren ontstaan in de tijd dat de originele jetty gemaakt of gerepareerd was. Het zou zijn gebeurt doordat een hefeiland met de poten diep in de bodem waren gezakt. Deze 'gaten' waren later wel weer dichtgeslibd maar waren niet zo compact meer als de originele bodem. Het klinkt aannemelijk, maar wie nou uiteindelijk verantwoordelijk is gesteld voor dit ongeval, ik weet het niet. Wat ik wel weet is, dat van die reparatie aan de generator niets is gekomen.

De Stevin 73 is uiteindelijk geheel gesloopt, de Manitowoc ringer is op de Dina M geplaatst, nieuwe masten erop en is nog steeds in gebruik.

Het bootsmanstoeltje aan boord van de Stevin 73 was niet een enkel plankje waarop je ging zitten om naar boven gehesen te worden, maar een ronde stalen bodem waaraan rond de randen dikke touwen waren bevestigd die naar boven iets taps toeliepen. Je stapt tussen de touwen door en werd met een elektrische Demag takel naar boven gehesen. Boven gekomen werd het geheel d.m.v. een loopkat naar het dek gereden en boven het dek neergelate. Dat het bootsmansstoeltje nog normaal werkte betekende dat de elektriciteit voorziening niet was uitgevallen. Niemand aan boord had eraan gedacht om de hoofd- en hulp generatoren af te zetten, trouwens het was ook veel te gevaarlijk om op dat moment tussendeks te gaan.

Wij werden naar een hotel in de buurt gebracht, waar ijlings een aantal kamers was gereserveerd, om een beetje op verhaal te komen en te wachten op onze directie uit Nederland om verdere plannen af te wachten. De hele nacht heeft de hoofdgenerator aan boord gedraaid en is uiteindelijk vanzelf gestopt.

De andere dag ben ik terug naar boord geweest om de meest noodzakelijk dingen zoals paspoorten en wat andere persoonlijke dingen uit de hutten van de mensen te halen. Het was geen prettig werkje. Er waren een paar palen van de bestaande jetty dwars door de bodem van de Stevin 73 geschoten. Door de golven van de Humber rivier ging het platform op en neer, langs de palen door het dek waarbij het schuren en gillen van staal op staal langs die palen een oorverdovend angstaanjagend geluid gaf. Het opmerkelijke is echter dat niemand die aan boord was en de teloorgang van de Stevin 73 meemaakte erbij gewond was geraakt, niemand had zelfs maar een schrammetje opgelopen.